Գորգագործութիւնը Արցախի Մէջ. Հետաքրաքրական Աւանդոյթներ

Գորգագործական մշակոյթը Արցախի մէջ խոր արմատներ ունի: Արցախի հին գորգերը այսօր ներկայացուած են աշխարհի բազմաթիւ թանգարաններու մէջ: Հինէն ի վեր Արցախը եղած է  շարք  մը երկիրներու տիրապետութեան տակ, այդ է պատճառը որ  Արցախեան գորգերը տարածուած են Ասիայի եւ Եւրոպայի գրեթէ բոլոր երկրներու մէջ:

Արցախի, ինչպէս եւ Հայաստանի այլ շրջաններու կարպետներն ու գորգերը ի սկզբանէ չեն պատրաստուած վաճառքի համար: Անոնք կը համարուէին կենցաղային իրեր եւ ընտանեկան մասունքներ, բայց ոչ՝ ապրանք:

Գորգը  տունէն դուրս հանելը կը համարուէր վատ նախանշան: Մասունք համարուող գորգերը պաշտպանական նշանակութիւն ունէին եւ յաճախ կը խորհրդանշէին բերրիութիւն:

Արցախեան գորգերու մէջ յաճախ հանդիպող նախշերէն են՝ «Վիշապ», «Մետալիոն», «Արծուի պատկեր»: Արցախցի գորգագործերը կը նախնտրէին  գորգերը գործելու ժամանակ օգտագործել կարմիր, մեղրագոյն  եւ կապոյտ (մութ երանգներ) գոյները:

Գորգերը գործելու համար կ’օգտագործէին բացառապէս բնական միջոցներ՝ թելերը կը պատրաստուէին բուրդէ: Իսկ օրինակ կարմիր գոյն ստանալու համար կ’օգտագործէին որդան կարմիրը:

Աւանդոյթի համաձայն երիտասարդ աղջիկները  գորգեր գործած են  իրենց հարսանեկան նուէրներուն մէջ դնելու համար եւ յաճախ հարազատները  նորապսակ զոյգերուն գորգեր նուիրած են: Վերջիններս  տօներուն պատերն ու պատշգամները զարդարած են իրենց գորգերով:

Հին ժամանակ գորգագործ աղջիկ ունենալը տուեալ ընտանիքի պատիիւն էր, իսկ գորգագործ աղջիկները կը համարուէին լաւագոյն հարսնցուներ:

Ներկայիս Արցախի մասնաւորապէս Շուշի քաղաքի մէջ կը գործէ գորգերու թանգարան՝ 120 մշտական ցուցադրուող գորգերով՝ «Վիշապագորգ», «Խնձորեսկ», «Աստղագորգ», «Ծաղկագորգ», «Ծաղկած խաչեր» եւ այլն:

                        Վիշապագորգ

Թանգարանը բացուած է 2013թ-ին, ունի շուրջ 300 ձեռագործ գորգեր, որոնք  17-20-րդ  դարերու արցախեան գորգագործութեան լաւագոյն  աւանդոյթներ վկաներն են: Ըստ գորգերու թանգարանի նախաձեռնութեան հեղինակ, բարերար Վարդան Ասատրեանի. Գորգարուեստր թանգարանը հիմնելու նպատակը եղած  է  փրկել արցախեան աւանդական գորգերը մոռացութենէն, ինչպէս նաեւ հարեւան Ատրպէյճանի իւրացումէն:

Բարերարի խօսքերով ինքը մշտապէս լսած է իր հարազատներէն թէ թուրքերը ինչպէս հայկական գորգերը հաւաքած են գիւղերէն՝ զանոնք փոխանակելով տարբեր իրերու հետ, նպատակ ունենալով  ոչնչացնել հայկական ձեռագիրը գորգարուեստի մէջ :

Թանգարանի մէջ առկայ գորգերու մէկ մասը բարերարը գնած է աշխարհի տարբեր երկրներէն՝ Գերմանիա, Զուիցերիա, Աւստրիա, Պոլիս եւ այլն:

Արցախի յայտնի գորգագործներու հին գորգերը   հաւաքուած  է  նաեւ Հայաստանի եւ Արցախի գիւղերէն:

Թանգարանը  այսօր կրընդունի բազմաթիւ զբօսաշրջիկներու եւ կը վկայէ Արցախի գորգագործութեան հարուստ աւանդոյթներու մասին:

Նիւթը ՀԱՅԿԱՇԽԱՐՀէի համար պատրաստեց՝

Հայկուհի Մուրատեան

You are donating to : Greennature Foundation

How much would you like to donate?
$10 $20 $30
Would you like to make regular donations? I would like to make donation(s)
How many times would you like this to recur? (including this payment) *
Name *
Last Name *
Email *
Phone
Address
Additional Note
paypalstripe
Loading...