Որդան Կարմիրի Գաղտնիքները

 

Ձեզմէ շատեր այցելած են  Երեւանի  Մատենադարան եւ տեսած են այնտեղ պահուող  ձեռագիր մատեաններու էջերուն վառ կարմիր մանրանկարները: Իսկ գրտէ՞ք արդեօք, որ այդ մանրանկարներուն համար օգտագործուած է Արարատեան որդան կարմիրէն ստաացուած ներկը:

Հայաստանի մէջ տարածուած է 3 տեսակ, որոնցմէ ամենաարժէքաւորը Արարատեան Որդան կարմիրն է:

Որդան կարմիրը ներկատու (ներկ տուող) միջատներէն ամենախոշորն է, էգ որդաններու մարմնի երկարութիւնը 4-12 մմ է, արուներունը՝ 2-3 մմ: Ներկանիւթ ստանալու համար կ’օգտագործեն էգերը, եւ կը հաւաքեն հողի մակերես դուրս ելլելէն ետք՝ Սեպտեմբեր-Հեկտեմբեր ամիսներուն։

Ներկը շատ կայուն է ժամանակի, լոյսի եւ այլ ազդեցութիւններու տակ:  Մէկ հեքտար մակերեսէն կարելի է հաւաքել 25-30 քկ միջատ:

Հայկական որդան կարմիրէն կը ստանային բոլոր երանգները, սակայն յատկապէս յարգի էր յագեցած կարմիր գոյնը: Այսօր կը փորձեն վերականգնել բոսորագոյն կարմիրի ստացման կորսուած բաղադրութիւնը, սակայն չեն յաջողիր` գոյնը կը փոխուի: Այդ կարմիր գոյնի համար որդան կարմիրի միջատները լատիներէն անուանած են Porphyrophora` «արքայական ծիրանի», որովհետեւ անով կը ներկէին արքայական ու իշխանական հագուստները:

Հայկական որդան կարմիրով հիմք դրուած է կարմիր թանաքով ստորագրութեան, որ արքաներու եւ կաթողիկոսներու մենաշնորհն էր: Անոնցմէ կը պատրաստուէին նաեւ հակաբորբոքային եւ ջերմիջեցնող դեղամիջոցներ:

Գորգագործութենէն բացի, ներկայիս Որդան կարմիրը կ’օգտագործուի թանկարժէք խնամքի միջոցներու արտադրութեան մէջ:

Որդան կարմիրը կը պահպանուի արգելոցի մէջ՝ Արազափ գիւղի մօտ, սակայն արգելոցը չ’ապահովեր միջատի լիարժէք պահպանութիւնը։ Որդան կարմիրը գրանցուած է կարմիր գիրքի մէջ:

Նիւթը Հայկաշխարհի համար պատրաստեց՝

Նարէ Մուրատեան

You are donating to : Greennature Foundation

How much would you like to donate?
$10 $20 $30
Would you like to make regular donations? I would like to make donation(s)
How many times would you like this to recur? (including this payment) *
Name *
Last Name *
Email *
Phone
Address
Additional Note
paypalstripe
Loading...